Cơ hội cho Hera của Việt Nam khi Mỹ chặn nhập khẩu drone linh kiện Trung Quốc

Thị trường drone toàn cầu thể hiện tính phân mảnh sâu sắc do yếu tố địa chính trị khi vào tháng 12 năm 2025, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) thông báo cấm nhập khẩu drone, đồng thời đưa ra danh mục các công ty Trung Quốc sản xuất drone và các cấu phần quan trọng cho drone vào danh mục theo dõi, do Chính phủ Mỹ đánh giá rằng thiết bị có xuất xứ Trung Quốc có thể gây rủi ro an ninh quốc gia. Hàng loạt các hãng lớn như gã khổng lồ drone DJI từng chiếm 80% thị phần drone thương mại Mỹ, camera Hikvision, thiết bị viễn thông của ZTE… nằm trong danh sách cấm.

Không chỉ ứng dụng dân sự mà còn là vấn đề an ninh bầu trời

Tuy nhiên, sau lệnh cấm, FCC cũng thiết lập một cơ chế ngoại lệ, nếu các drone vượt qua được các xét duyệt của Bộ Chiến tranh hoặc Bộ an ninh nội địa, “không gây ra rủi ro không thể chấp nhận được đối với an ninh quốc gia”, thì sẽ được đưa vào danh sách miễn trừ.

Và đây là cơ hội cho các doanh nghiệp làm R&D thực sự và chủ động được chuỗi cung ứng, không phụ thuộc vào công nghệ hay linh kiện Trung Quốc.

Ngày 22/6 vừa qua, sau một loạt xét duyệt nghiêm ngặt, FCC ra Thông báo số DA 26-616, công bố danh sách các công ty drone sản xuất toàn bộ hoặc có cấu phần sản xuất ở nước ngoài được Bộ Chiến tranh phê duyệt vào thị trường Mỹ, “không gây ra rủi ro đối với an ninh quốc gia Mỹ”.

Trong đợt cập nhật này, Bộ Chiến tranh chỉ duyệt hồ sơ drone cho sản phẩm của hai công ty, gồm Real-Time Robotics (RtR) và của Ceres Air [1]. Bên cạnh đó là router – phụ kiện định tuyến cho drone, của Hitron Technologies Americas. Cùng với hai lần duyệt hồ sơ trước đó, cho đến nay FCC mới chỉ duyệt cho 15 công ty drone vào thị trường Mỹ kể từ sau lệnh cấm nhập khẩu drone.

Đáng chú ý hơn, trong danh mục các sản phẩm được phê duyệt, đến nay chỉ có duy nhất các dòng HERA và VEGA của RtR là drone hoàn thiện được sản xuất tại châu Á, trong khi các drone còn lại trong danh sách miễn trừ thuộc các công ty Mỹ, châu Âu và Israel. Lệnh cấm này nghiêm ngặt tới mức, ngay cả drone của các doanh nghiệp Mỹ, nhưng được sản xuất toàn bộ hoặc có cấu phần quan trọng được sản xuất tại nước ngoài cũng phải qua xét duyệt mới được vào Mỹ.

Drone ngày càng nằm trong chiến lược ưu tiên bảo hộ sản xuất nội địa của Mỹ, thậm chí đã được đặt ưu tiên cùng nhóm với các vấn đề về biên giới, chủ quyền và an ninh quốc gia. Không chỉ Mỹ đơn phương cấm nhập khẩu drone, Trung Quốc cũng cấm xuất khẩu drone lưỡng dụng, công nghệ và linh kiện liên quan tới drone như laser chỉ thị mục tiêu, thiết bị ảnh nhiệt hồng ngoại [2] cũng như các vật tư liên quan gồm nam châm và đất hiếm từ trước đó. Để chen chân đưa được sản phẩm vào thị trường này ở Mỹ, từ nay các hãng drone hoặc chỉ cung ứng một linh kiện cho drone của Việt Nam đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe, các cuộc đánh giá toàn diện trong toàn chuỗi cung ứng.

Một cuộc kiểm toán toàn diện, chi li

Điều đáng chú ý là cơ chế này không chỉ đánh giá chiếc drone thành phẩm mà còn mở rộng tới các cấu phần, thậm chí là từng linh kiện quan trọng của drone, cho thấy Mỹ không chỉ là xem xét sản phẩm cuối cùng mà còn kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng phía sau drone.

Trong hướng dẫn, FCC nêu rõ một loạt yêu cầu chi tiết từ hồ sơ cơ cấu sở hữu vốn của doanh nghiệp chi tiết tới thành viên sở hữu từ 5% vốn, quá trình R&D và sản xuất, danh mục vật tư, xuất xứ vật tư… , tựu trung lại chủ yếu nhằm chứng minh: không gây rủi ro đối với an ninh quốc gia (không liên quan tới các công ty nằm trong danh sách cấm); khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng (không nhập các linh kiện quan trọng từ Trung Quốc, để đảm bảo không đứt gãy chuỗi); và khả năng chuyển tới sản xuất tại Mỹ (phải nêu rõ cơ sở vật chất, địa điểm, nhân sự, vật tư ở Mỹ).

Để chứng minh trước những yêu cầu đó “ngay trong thư trình, công ty khẳng định toàn bộ hoạt động R&D và sản xuất được thực hiện tại TP.HCM, 8,5 trên tổng số 9 công nghệ lõi tạo nên drone đều do chính đội ngũ nhân sự của RtR phát triển”, TS Lương Việt Quốc cho biết.