Bộ Nông nghiệp ứng dụng UAV giám sát đốt rơm rạ cho kết quả khả quan
Từ năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức triển khai thiết bị bay không người lái (UAV) để quét và giám sát hoạt động đốt rơm rạ trên các đồng ruộng, đồng thời phát tín hiệu cảnh báo trực tiếp về Hà Nội cùng các tỉnh lân cận. Đây được đánh giá là một bước tiến mang tính đột phá trong việc ứng dụng công nghệ hàng không dân sự nhằm giải quyết bài toán ô nhiễm không khí mùa thu hoạch.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ định hướng chiến lược đến hành động, các cơ quan chức năng khẳng định việc triển khai UAV từ năm 2025 là bước đi tất yếu nhằm chuyển đổi số trong quản lý môi trường nông nghiệp. Thông qua các đợt quét tầm rộng, hệ thống UAV tích hợp cảm biến nhiệt và camera độ phân giải cao giúp phát hiện tức thì các điểm cháy phát sinh trên cánh đồng. Dữ liệu tọa độ được gửi trực tiếp về trung tâm điều hành để phát thông báo cảnh báo khẩn cấp đến chính quyền Hà Nội và các tỉnh phụ cận (như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam), phục vụ công tác ngăn chặn kịp thời.
Dưới góc độ kỹ thuật, đây được đánh giá là một trong những ứng dụng dân sự thực tế và hiệu quả nhất của UAV tại Việt Nam. Thay vì phụ thuộc vào lực lượng tuần tra mặt đất vốn mỏng và khó bao quát diện tích rộng lớn, đội bay UAV có thể quét hàng trăm hecta chỉ trong vài giờ. Công nghệ AI tích hợp trên thiết bị giúp phân biệt chính xác giữa đám cháy rơm rạ và các nguồn nhiệt khác, tối ưu hóa quy trình xử lý dữ liệu và phát tín hiệu cảnh báo theo thời gian thực (real-time).
Ngày 9/9, CafeF dẫn lời bà Nguyễn Hoàng Ánh – Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường – cho biết việc ứng dụng drone/UAV để giám sát chất lượng không khí đang mang lại hiệu quả khá cao. “Từ năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao một đơn vị sử dụng UAV theo dõi việc đốt rơm rạ, chất thải, sau đó gửi thông điệp cảnh báo tới thành phố Hà Nội và các tỉnh lân cận. Các địa phương sau đó đã có những hành động xử lý rất quyết liệt”, bà Ánh nói.
Theo bà Ánh, việc ứng dụng UAV không chỉ giúp cơ quan quản lý phát hiện, giám sát các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm mà còn tạo ra sự dịch chuyển và thay đổi nhận thức mạnh mẽ trong cộng đồng. Đây là một trong những giải pháp công nghệ rất hữu hiệu khi được tích hợp đồng bộ.
Theo truyền thông địa phương, ghi nhận từ thực địa cho thấy hiệu quả rõ rệt trong công tác quản lý tại các địa phương. Tín hiệu cảnh báo từ UAV giúp chính quyền cơ sở nhanh chóng cử lực lượng xuống đúng tọa độ để nhắc nhở và xử lý, thay vì chỉ “chạy theo giải quyết hậu quả” như trước. Sự xuất hiện của các thiết bị bay trên bầu trời cũng tạo ra tác động tâm lý tích cực, nâng cao ý thức chấp hành của người dân, từng bước loại bỏ thói quen đốt rơm rạ tùy tiện.
Năm 2017, ô nhiễm không khí được cho là liên quan tới khoảng 71.000 ca tử vong sớm, tương đương 195 trường hợp mỗi ngày. Đến giai đoạn 2025-2026, con số ước tính có thể lên tới khoảng 230 người mỗi ngày khi tác động của ô nhiễm cộng hưởng với quá trình già hóa dân số.
Đằng sau những con số về tử vong và bệnh tật là một gánh nặng kinh tế lớn. Chi phí khám chữa bệnh trực tiếp do ô nhiễm không khí tại Việt Nam được ước tính tương đương khoảng 1% GDP; nếu tính cả những tổn thất về sức khỏe và chất lượng cuộc sống, con số có thể lên tới 4% GDP. Trên phạm vi toàn cầu, thiệt hại kinh tế do tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí ước tính 2.200-2.300 tỷ USD mỗi năm.
